Góc Nhìn YO88: Bà là người dẫn chương trình thể thao CCTV, từ bỏ cuộc sống định cư ở Singapore, 53 tuổi trở lại bình luận, chưa từng nghỉ hưu

Trong mấy phút sau khi trận chung kết China Open kết thúc, phần lớn sự chú ý của mọi người đều dồn vào Trịnh Khâm Văn. Tôi cũng vậy.

Nhưng tôi nhìn thêm một chút vào khu phỏng vấn trong sân — người cầm micro chính là Đồng Khả Hân.

Nói thật, tôi hơi sững lại. Không phải vì bà không nên xuất hiện ở đó, mà vì trong ấn tượng của tôi, những bàn tán trên mạng về chuyện bà "nghỉ hưu", "rút lui" đã lan truyền mấy năm nay rồi.

Kết quả là mùa thu năm 2026, bà không những không nghỉ, mà còn đảm nhận trọn cả lịch trình của China Open.

Tháng Chín, trong phần phân tích đội hình tại phòng livestream chính thức, bà cùng Trịnh Khiết và Trương Bôn Đấu mổ xẻ bảng đấu, bàn về phong độ các tay vợt, người hâm mộ trên phần bình luận trực tiếp gọi bà là "cô chủ nhiệm";

Cuối tháng Chín, người dẫn thảm đỏ buổi tiệc của các tay vợt là bà; đêm chung kết làm xong phỏng vấn trong sân, quay lại bà lại ngồi vào ghế bình luận kết nối trực tuyến.

Tôi bấm đốt ngón tay đếm thử — livestream, tiệc, phỏng vấn chung kết, kết nối sau trận — một người 53 tuổi đã ôm trọn tất cả những việc này.

Nói một câu không khách sáo lắm, khối lượng công việc này đặt lên vai nhiều đồng nghiệp ngoài ba mươi cũng đủ mệt.

Sau khi Trịnh Khâm Văn thắng trận có một chi tiết bị nhiều người bỏ qua, nhưng Đồng Khả Hân lại chỉ ra trong phần kết nối:

Cô gái giành điểm kết thúc trận xong, việc đầu tiên là lao về phía huấn luyện viên Riba, chứ không phải bố mẹ trên khán đài, cũng không phải đội ngũ người đại diện.

Đồng Khả Hân nói một câu đại ý là, điều này cho thấy giai đoạn gian nan nhất chính là Riba đã cùng cô ấy gánh vác vượt qua.

Tôi thấy đây chính là sự khác biệt giữa người lão luyện và người mới — người mới chỉ biết hỏi "tâm trạng bạn bây giờ thế nào", còn người lão luyện liếc mắt đã nắm được động tác chứa nhiều thông tin nhất trên sân.

Một, bà bị gắn với chuyện "nghỉ hưu" như thế nào

Tôi khá tò mò về chuyện này. Lục lọi một vòng mới phát hiện, nguồn gốc có lẽ là từ năm 2016.

Năm đó, trong một chương trình, bà nói về "hai tâm nguyện muốn hoàn thành trước khi nghỉ hưu", một trong số đó là nuôi một chú chó, về sau bà thật sự nuôi, tên là Nữu Nữu.

Chỉ một câu chuyện phiếm như vậy, bị người ta cắt ra lan truyền đi lan truyền lại, hai chữ "nghỉ hưu" cứ thế dính chặt lên người bà như miếng cao dán.

Tôi thấy chuyện này khá oan. Ai mà chẳng từng thuận miệng nói vài câu mơ tưởng về tương lai trong chương trình?

Bạn nói một câu "đợi tôi nghỉ hưu tôi muốn đi câu cá", đâu có nghĩa là ngày mai bạn nộp đơn nghỉ việc.

Nhưng mạng internet là như vậy, một câu nói bị cắt đầu cắt đuôi, ý nghĩa liền thay đổi hoàn toàn.

Thêm vào đó, mấy năm nay bà quả thật không còn xuất hiện nhiều như trước — trước đây gần như giải Grand Slam nào cũng nghe được giọng bà, về sau một số giải đổi người bình luận, tần suất bà lộ diện giảm đi phần nào.

Người ta hễ ít xuất hiện, đủ loại suy đoán liền kéo theo.

"Có phải sức khỏe không tốt", "có phải mâu thuẫn với đài", "có phải thật sự sắp nghỉ" — nhìn thấy những suy đoán này, nói thật tôi thấy khá nhàm chán.

Lịch làm việc của một người dẫn chương trình, một bình luận viên được điều chỉnh là chuyện hết sức bình thường, đâu đến mức phải tưởng tượng ra cả một bộ phim cung đấu.

Loạt hoạt động tại China Open 2026 lần này, tôi cho rằng bà đã dùng hành động để trả lời tất cả mọi người: tôi vẫn đang làm đây, đừng lo bò trắng răng.

Hai, một người học quản lý công nghiệp, sao lại chạy sang bình luận quần vợt

Nếu không lật lại lý lịch của bà, bạn khó mà nghĩ được rằng Đồng Khả Hân ban đầu học ngành kỹ thuật quản lý công nghiệp ở Đại học Khoa học Kỹ thuật Hà Bắc, hoàn toàn không dính dáng gì đến thể thao.

Bà cao ráo, vừa vào trường đã được cả đội bóng rổ lẫn đội bóng chuyền để mắt, cuối cùng chọn bóng chuyền, năm thứ ba làm đội trưởng.

Năm 1993 bà mới học năm thứ hai, tổ thể thao của Đài truyền hình Hà Bắc tuyển người, có người giới thiệu bà với Thái Mãnh, người phụ trách chương trình thể thao lúc bấy giờ.

Cách Thái Mãnh dạy người, giờ nhìn lại tôi thấy khá thú vị — bảo bà đứng bên lề đường, thấy gì nói nấy, luyện khả năng diễn đạt ứng biến.

Một sinh viên đại học đứng đầu phố luyện miệng trước dòng xe cộ, nghĩ thôi đã thấy ngượng thay cho bà.

Nhưng bà thật sự đã luyện được như vậy, sau đó còn theo một phát thanh viên kỳ cựu của đài tên là Lý Thiến Du tập luyện phát âm khép kín hai tháng.

Năm 1995 bà chính thức vào Đài Hà Bắc, vừa làm nhà sản xuất vừa làm người dẫn chương trình "Tin tức Thể thao".

Lẽ ra điểm xuất phát này không thấp, nhưng sau đó đài cải cách, phát thanh viên được điều phối thống nhất, hôm nay đọc tin thể thao, ngày mai có thể bị phân đi đọc chương trình pháp luật.

Bà thấy như vậy không được, bà nhất định phải làm thể thao.

Năm 2000 bà đến CCTV, nhưng vào kênh Giáo dục Xã hội làm chương trình "Nền tảng Đô thị", vẫn còn cách thể thao cả vạn dặm.

Năm 2001 Bắc Kinh giành quyền đăng cai Olympic thành công, bà hăm hở sang kênh Thể thao tự tiến cử, nhưng bị khéo léo từ chối.

Tôi nghĩ nếu là người bình thường, đến bước này có lẽ đã chấp nhận — kênh Thể thao CCTV không nhận mình thì thôi vậy. Nhưng bà thì không.

Bà tự tính toán: còn bảy năm nữa mới đến Olympic Bắc Kinh 2008, đủ để bà học bù. Học bù gì? Kiến thức chuyên môn thể thao và tiếng Anh.

Năm 2002 bà đến ESPN ở Singapore, kết quả vừa sang tới nơi, chương trình vốn định để bà dẫn đã đổ bể luôn vì vấn đề bản quyền.

Công ty điều bà sang làm phiên dịch, làm công việc vất vả nhất — nghe dịch thuần túy các chương trình tạp chí tiếng Anh không có kịch bản.

Tôi từng thử việc tương tự, khả năng nghe tiếng Anh có tốt đến đâu, nghe dịch liên tục quá nửa tiếng là đầu óc đã mụ mị, vậy mà bà làm việc này ngày qua ngày.

Ngoài giờ làm, bà theo học khóa ngôn ngữ của Hội đồng Anh, lại đăng ký chương trình MBA của Đại học Quốc gia Úc tại Singapore, một năm bốn tháng đã lấy được bằng thạc sĩ.

Sau đó bà làm các tư liệu dẫn chương trình của mình ở Đài Hà Bắc thành băng, gửi cho một phó chủ tịch người nước ngoài không biết tiếng Trung.

Người đó xem xong, giao cho bà một chương trình quần vợt hằng tuần tên là "ACE", mỗi số 35 phút, có hai phiên bản tiếng Trung và tiếng Anh, một mình bà đảm nhận sản xuất, biên dịch, lồng tiếng và xuất hiện trên hình.

Mỗi lần đọc đến đoạn trải nghiệm này tôi đều thấy rất khâm phục. Không phải kiểu khâm phục "ôi thật truyền cảm hứng", mà là thấy người này đầu óc đặc biệt rõ ràng — bà biết mình thiếu gì thì đi bù từng thứ một, không cố chấp cũng không gượng ép.

Bạn bảo mấy năm ở Singapore bà có tủi thân không? Từ người dẫn chương trình bị giáng xuống làm phiên dịch, ai mà chẳng thấy khó chịu trong lòng.

Nhưng bà không ở đó dằng dai chờ thương hại, mà vừa làm phiên dịch vừa mài giũa tiếng Anh, tiện thể học luôn tấm bằng thạc sĩ, cuối cùng nhờ một cuộn băng ghi hình mà đưa mình trở lại trước ống kính.

Ba, nước cờ về nước này đã đi đúng

Khoảng năm 2007, bà đã đứng vững ở Singapore, lập gia đình, mua nhà, chồng là người ngoài giới.

Cuộc sống khá êm ổn. Nhưng năm 2008 Olympic tổ chức ở Bắc Kinh, cánh cửa mà bà đau đáu suốt bảy năm đã ở ngay trước mắt.

Bà cắt ghép các đoạn bình luận bảy loại giải đấu mình từng làm thành đĩa, gửi dự tuyển chương trình "Ai sẽ bình luận Olympic Bắc Kinh" của CCTV.

Tháng 4 năm 2008, bà vào kênh Thể thao CCTV, chuyên về quần vợt và cầu lông.

Những chuyện sau đó mọi người đã khá quen thuộc: năm 2010 làm người dẫn chương trình chính của Á vận hội Quảng Châu và World Cup Nam Phi, trong thời gian World Cup dẫn chương trình "Bữa tiệc Hào môn";

Năm 2012 là người dẫn chương trình chính của Olympic London, cùng năm đó trận Murray vô địch US Open bà ngồi ở ghế bình luận;

Năm 2013 giành giải "Mười ngôi sao mới dẫn chương trình truyền hình xuất sắc" lần đầu tiên; năm 2014 cùng Ông Hiểu Manh dẫn giải tranh bá cầu lông "Ai là vua bóng".

Ba kỳ Olympic mùa hè, hơn hai mươi năm bình luận Grand Slam, bốn sân đấu Grand Slam lớn gần như bà đã đứng khắp.

Nhà của bà đến nay vẫn ở Singapore, quốc tịch là Trung Quốc, quanh năm làm việc trong nước.

Tôi nghĩ trạng thái này suy cho cùng là do chính bà lựa chọn — cuộc sống an nhàn ở Singapore không phải bà không sống được, mà là nơi bà muốn đứng không ở đó.

Nói chút cảm nhận của riêng tôi. Mấy năm xem truyền hình trực tiếp quần vợt, tôi đã nghe không ít bình luận viên, có người thuộc làu số liệu nhưng nói ra như đọc bài, có người giọng to nhiệt huyết nhưng toàn nói lời thừa.

Đồng Khả Hân thuộc kiểu nghe không thấy mệt — bà nhìn ra ý đồ đằng sau một bước chân điều chỉnh của tay vợt, nói rõ ràng mà không khoe khoang, lúc cần phấn khích thì phấn khích, lúc không nên hô thì tuyệt đối không gào gượng gạo.

Cảm giác chừng mực này không phải bẩm sinh, mà được ngâm ra qua hơn hai mươi năm, từng trận từng trận một.

Phụ nữ trong lĩnh vực bình luận thể thao vốn đã ít, có thể ngồi hơn hai mươi năm trong mảng quần vợt chuyên biệt này, trong ấn tượng của tôi hình như chỉ có mình bà.

Tuổi 53, nói già không già, nói trẻ cũng không trẻ, nhưng tôi thấy với nghề bình luận, kinh nghiệm chính là vốn liếng cứng cỏi nhất.

Bà nghe một tiếng đánh bóng là đoán được độ xoáy, nhìn một vị trí đứng là biết lựa chọn ở cú đánh tiếp theo, những thứ này người trẻ thông minh đến đâu cũng phải dùng thời gian để đổi lấy.

Vì thế mỗi lần có người nói "nên nhường cho người trẻ rồi", tôi đều thấy câu này nói quá dễ dàng — ghế bình luận đâu phải sân khấu tuyển chọn tài năng, đâu phải cứ trẻ là lên thay được.

Xem hết chặng China Open lần này, tôi lại thấy Đồng Khả Hân hoàn toàn không để chuyện "nghỉ hưu" vào lòng. Người khác lo thay bà mấy năm trời, còn bà thì việc gì cần làm vẫn làm.

Chỉ cần giải đấu còn cần bà, chỉ cần bản thân bà còn muốn làm, thì cứ tiếp tục thôi.

Đã 53 tuổi rồi, chẳng cần giải thích gì với ai, ngồi vào bàn bình luận, cầm micro lên, mở miệng chính là câu trả lời.