Năm sau Super League phổ cập thuyết minh tại sân, phấn đấu đưa vào công nghệ việt vị bán tự động.

Ảnh

Ngày 25/8, Hiệp hội bóng đá Trung Quốc và Liên đoàn bóng đá chuyên nghiệp Trung Quốc tổ chức tọa đàm công tác trọng tài tại Bắc Kinh. Đây là hội nghị cấp cao nhất về công tác trọng tài, thành phần dự gồm Phó cục trưởng Tổng cục Thể thao quốc gia, Bí thư Đảng ủy Hiệp hội bóng đá Trung Quốc Zhang Jiasheng, Chủ tịch Hiệp hội Song Kai, Chủ tịch Hội đồng Liên đoàn Li Kemin, cùng các phụ trách liên quan khác. Nhiều đại diện từ trọng tài, CLB chuyên nghiệp, CĐV, truyền thông và giám sát viên xã hội cũng dựa trên thực tế công việc, góp ý về đào tạo và quản lý trọng tài, phân công trọng tài, khiếu nại và bình nghị phán quyết, phổ biến luật bóng đá.

Các bên quanh công tác trọng tài đưa nhiều ý kiến xây dựng, quan điểm phổ biến cho rằng trên nền phát triển mạnh của các giải bóng đá Trung Quốc hiện nay, việc nâng trình độ trọng tài là xu thế tất yếu, nhưng quá trình từ lượng biến thành chất biến phải được bảo đảm bằng hoàn thiện đào tạo, tuyển chọn, phân công và một hệ thống lành mạnh hơn.

Trên sân trong nước, hiện tượng trọng tài bắt sai, bỏ sót — nhất là ở các giải cấp thấp — vẫn còn, năng lực nghiệp vụ cá nhân trọng tài có thiếu hụt rõ, đáng chú ý hơn là thước đo phán quyết không thống nhất, gây tranh cãi lớn.

Ba năm qua, chế độ quản lý và phân công trọng tài bóng đá Trung Quốc có tiến triển đột phá: năm 2024 ban hành “Một số biện pháp tăng cường và cải thiện việc trọng tài bóng đá bắt công bằng”, mở các chế độ bình nghị công khai, lên xuống hạng, danh sách đen; năm 2025 ban hành “Một số biện pháp tiếp tục cải thiện công tác bắt, đào tạo và bình nghị trọng tài bóng đá”, đưa 12 biện pháp cải thiện thêm; năm 2026 ban hành “Một số biện pháp tăng cường và cải thiện công tác trọng tài Hiệp hội bóng đá Trung Quốc 2026”, đưa 6 biện pháp tăng cường và cải thiện.

Về số liệu phán quyết, ba mùa liên tiếp tổng số khiếu nại của CLB chuyên nghiệp lần lượt 154, 220 và 191 lần (tính đến 25/8), tỷ lệ khiếu nại thành công quanh 33% đến 37%. Ba năm qua, hơn 20 nhân sự trọng tài vì đánh giá tổng hợp xếp sau bị xuống hạng, có trọng tài từ Super League xuống Hạng Nhất rồi xuống Hạng Nhì. Cần lưu ý tỷ lệ khiếu nại thành công không đồng nghĩa tỷ lệ bắt sai; số liệu thống kê mùa 2025 cho thấy Super League dùng VAR toàn diện, độ chính xác 1.200 phán quyết then chốt đạt 97%.

Phó chủ nhiệm Ủy ban thúc đẩy văn minh CĐV của Liên đoàn Gao Chao tiết lộ, một số tổ chức CĐV đồng thuận là không có “thổi đen”, nhưng có bắt sai, “cho thấy các biện pháp cải cách và quản lý trọng tài ban hành mấy năm nay mang tính minh bạch, công bằng theo khu vực, khí quyển ngành cũng đang được thanh lọc”.

Về tương lai, mùa 2027 Super League sẽ phổ cập kỹ thuật thuyết minh tại chỗ của trọng tài, đồng thời đang phấn đấu đưa vào công nghệ việt vị bán tự động 3D vốn ngay ở nước ngoài cũng ít được dùng.

Tại hội nghị công tác trọng tài lần này, Chủ tịch CLB Tonglianglong Fan Shebin lần nữa đề xuất VAR phủ kín ba cấp giải chuyên nghiệp.

Ngoài ra, bảo đảm tính thống nhất của thước đo phán quyết gần như trở thành kiến nghị chung của CLB, truyền thông và các đại biểu dự họp. “Về tính thống nhất thước đo, Hiệp hội bóng đá Trung Quốc cần thống kê phân loại các kiểu phán quyết như can thiệp việt vị, từ đó hình thành chuẩn, đây là việc rất quan trọng,” Fan Shebin nói.

Đại diện truyền thông dự họp cũng cho rằng, so với bắt sai đơn thuần, thước đo không thống nhất gây dư luận tiêu cực và phản ứng CĐV lớn hơn, Hiệp hội cần mỗi năm đưa ra một báo cáo kỹ thuật trọng tài và đối chiếu các tình huống phán quyết chủ lưu quốc tế, lấy đó thống nhất thước đo.

Môi trường dư luận trọng tài đối mặt cũng là chủ đề tâm điểm; mạng xã hội gồm một số cơ quan truyền thông chính thống dựa trên tình cảm địa phương hoặc tư duy bảo hộ địa phương, cầm kính lúp soi phán quyết, ở mức độ lớn khiến việc bắt của trọng tài gặp khó; về việc này các bên cũng đưa kiến nghị tương ứng, gồm nhưng không giới hạn thống nhất thước đo, xây chế độ giảng giải trọng tài kết hợp bình nghị, tăng phổ biến luật, tuyên truyền năng lượng tích cực của trọng tài.

Với công tác trọng tài, Zhang Jiasheng đưa năm yêu cầu: (1) tiếp tục kiện toàn hệ thống chế độ, tối ưu cơ chế làm việc; (2) nâng năng lực nghiệp vụ trọng tài, thống nhất thước đo phán quyết; (3) đi sâu hợp tác quốc tế về công tác trọng tài, thực thi biện pháp “mời vào, đi ra”; (4) tăng cường trao quyền bằng khoa học kỹ thuật, đưa vào công nghệ tiên tiến; (5) cải thiện môi trường dư luận, cân bằng quyền được biết của công chúng với quyền lợi hợp pháp của trọng tài.

Song song hội nghị lần này, mùa hè 2026 cũng sắp qua; hai tháng vừa rồi các giải bóng đá Trung Quốc diễn ra sôi động, chỉ kỳ nghỉ hè này số giải trẻ tổ chức trong nước lên tới hàng vạn trận, trong đó đối đầu đội trong nước với đội nước ngoài hơn 200 trận, thêm nhiều trọng tài ra sân.

Quan trọng hơn, cùng với giải liên thành phố, các trận người lớn chất lượng có khán giả từ khoảng 300 trận những năm trước (240 trận Super League cộng một phần Hạng Nhất, Hạng Nhì) tăng vọt lên khoảng 3.000 trận hiện nay (giải liên thành phố, cùng một số trận Hạng Nhất và Hạng Nhì ngày càng đông khán giả); một trận 30.000 người mang lại sự trưởng thành cho trọng tài ắt gấp nhiều lần một trận đóng cửa hoặc bán đóng cửa.

Trọng tài bóng đá Trung Quốc đang trong quá trình biến đổi về lượng, tương lai có triển vọng đón bước nhảy về chất. Để bảo đảm nâng cấp, chế độ đào tạo, quản lý, xếp hạng, phân công và bình nghị trọng tài hợp lý hơn, gồm xây dựng cơ sở dữ liệu nhân tài trọng tài hoàn thiện, phải tiến cùng thời đại, công tác trọng tài của hiệp hội địa phương cũng cần tăng cường. Chỉ khi hệ thống công tác trọng tài quốc gia và địa phương dần hoàn thiện, mới nắm thực sự cơ hội lịch sử, hiện thực hóa từ lượng biến sang chất biến.